جام جهانی ۶۴ تیمی به واقعیت نزدیک شد و معادلات فوتبال را تغییر می‌دهد
طرح برگزاری جام جهانی ۶۴ تیمی در سال ۲۰۳۰ بیش از گذشته به مرحله اجرا نزدیک شده است. افزایش تعداد تیم‌ها، مسابقات، هزینه‌ها و تغییر سهمیه قاره‌ها از مهم‌ترین پیامدهای این پیشنهاد خواهد بود.
به گزارش خبرگزاری ورزش ایران (ایپنا)؛ ایده افزایش تعداد تیم‌های حاضر در جام جهانی به ۶۴ تیم، بیش از هر زمان دیگری به مرحله اجرا نزدیک شده و حالا این احتمال به یکی از مهم‌ترین موضوعات مورد بحث در فوتبال جهان تبدیل شده است. طرحی که اگر به تصویب نهایی برسد، جام جهانی ۲۰۳۰ را به بزرگ‌ترین و گسترده‌ترین دوره تاریخ این رقابت‌ها تبدیل خواهد کرد؛ تورنمنتی که نه‌تنها از نظر تعداد تیم‌ها، بلکه از لحاظ تعداد مسابقات، کشورهای میزبان، هزینه‌های اجرایی و تأثیر بر تقویم فوتبال جهان، رکوردهای جدیدی بر جای خواهد گذاشت.
این پیشنهاد نخستین بار در نشست شورای فیفا در سال ۲۰۲۵ از سوی یکی از نمایندگان اروگوئه مطرح شد و سپس الخاندرو دومینگز، رئیس کنفدراسیون فوتبال آمریکای جنوبی، بار دیگر از آن حمایت کرد. هرچند فیفا هنوز موضع رسمی خود را درباره این پیشنهاد اعلام نکرده است، اما مطرح شدن دوباره آن نشان می‌دهد احتمال بررسی جدی این طرح بیش از گذشته وجود دارد.
در صورت تصویب، جام جهانی ۲۰۳۰ با حضور ۶۴ تیم برگزار خواهد شد؛ یعنی نزدیک به یک‌سوم از ۲۱۱ عضو فیفا فرصت حضور در مرحله نهایی را خواهند داشت. بسیاری از کارشناسان معتقدند چنین تغییری ارزش رقابت‌های انتخابی را کاهش می‌دهد، زیرا مسیر صعود برای بسیاری از تیم‌ها آسان‌تر خواهد شد و جذابیت رقابت‌های مقدماتی تا حدی از بین می‌رود.
یکی از ویژگی‌های منحصربه‌فرد جام جهانی ۲۰۳۰، تعدد کشورهای میزبان است. این مسابقات به میزبانی مشترک اسپانیا، پرتغال و مراکش برگزار خواهد شد، اما به مناسبت صدمین سال برگزاری نخستین جام جهانی، سه مسابقه نیز در اروگوئه، آرژانتین و پاراگوئه برگزار می‌شود. با اجرای طرح جدید، احتمال افزایش سهم کشورهای آمریکای جنوبی در میزبانی نیز وجود دارد و حتی صحبت از برگزاری کامل مسابقات چند گروه در این قاره مطرح شده است.
بر اساس برنامه اولیه، جام جهانی ۲۰۳۰ از ۸ ژوئن تا ۲۱ ژوئیه برگزار خواهد شد و ۴۴ روز به طول می‌انجامد؛ زمانی که نسبت به جام جهانی ۲۰۲۶ افزایش یافته است. در صورت حضور ۶۴ تیم، تعداد مسابقات از ۱۰۴ دیدار به ۱۲۸ بازی خواهد رسید، اما تعداد بازی‌های تیم‌های فینالیست تغییری نخواهد کرد و آنها همچنان هشت مسابقه انجام خواهند داد.
در این ساختار جدید، تیم‌ها در ۱۶ گروه چهار تیمی تقسیم می‌شوند و دو تیم نخست هر گروه راهی مرحله حذفی خواهند شد. به این ترتیب، ۳۲ تیم وارد مرحله یک‌شانزدهم نهایی می‌شوند و رقابت‌ها از آن مرحله به صورت حذفی ادامه پیدا می‌کند.
افزایش تعداد مسابقات، چالش‌های مهمی را نیز برای فوتبال جهان ایجاد خواهد کرد. مهم‌ترین نگرانی، فشردگی تقویم مسابقات است. افزایش ۲۴ مسابقه تنها با چهار روز اضافه، فشار زیادی بر بازیکنان وارد می‌کند و برنامه‌ریزی لیگ‌های داخلی را نیز با مشکلات جدی مواجه خواهد ساخت. بسیاری از کارشناسان معتقدند بازیکنان حاضر در مراحل پایانی پس از پایان جام جهانی به حداقل سه هفته استراحت نیاز خواهند داشت و این موضوع آغاز فصل جدید لیگ‌ها را با تأخیر مواجه می‌کند.
یکی دیگر از مباحث مهم، سهمیه قاره‌ها است. اگر سهمیه‌ها بر اساس الگوی جام جهانی ۲۰۲۶ توزیع شوند، اروپا حدود ۲۰ سهمیه، آفریقا ۱۳ سهمیه، آسیا ۱۲ سهمیه، آمریکای جنوبی ۹ سهمیه، آمریکای شمالی و مرکزی ۸ سهمیه و اقیانوسیه ۲ سهمیه خواهند داشت. البته هنوز هیچ تصمیم رسمی در این زمینه اتخاذ نشده و احتمال تغییر این اعداد نیز وجود دارد.
برگزاری چنین تورنمنت بزرگی، هزینه‌های سنگینی نیز به همراه خواهد داشت. در جام جهانی ۲۰۲۶ از ۱۶ ورزشگاه استفاده شد، اما برای جام جهانی ۶۴ تیمی به ورزشگاه‌ها و مراکز تمرینی بیشتری نیاز خواهد بود. برآوردها نشان می‌دهد افزایش تعداد تیم‌ها می‌تواند هزینه‌های اجرایی را حدود ۲۰ درصد افزایش دهد و مخارج برگزاری مسابقات را به شکل قابل توجهی بالا ببرد.
در کنار مسائل مالی، مخالفت‌هایی نیز با این طرح وجود دارد. برخی مدیران فوتبال جهان معتقدند افزایش بیش از حد تعداد تیم‌ها، کیفیت فنی مسابقات را کاهش خواهد داد و ارزش جام جهانی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. همچنین برخی کنفدراسیون‌ها از جمله کونکاکاف نسبت به پیامدهای این تصمیم هشدار داده‌اند و آن را تهدیدی برای تعادل فوتبال جهان می‌دانند.
با وجود تمام موافقان و مخالفان، هنوز تصمیم نهایی درباره جام جهانی ۶۴ تیمی اتخاذ نشده است. با این حال، مطرح شدن دوباره این ایده نشان می‌دهد فوتبال جهان ممکن است در آستانه یکی از بزرگ‌ترین تغییرات تاریخ خود قرار داشته باشد؛ تغییری که در صورت تصویب، چهره جام جهانی را برای همیشه دگرگون خواهد کرد.
